SDAP
functie(s) in de periode 1918-1937: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Susanna (Suze)
titulatuur en naam
S. Groeneweg Susanna (Suze)
opmerkingen over de naam en/of titel
Haar roepnaam was aanvankelijk 'Zus'
geboorteplaats en -datum
Strijensas (gem. Strijen, Z.H.), 4 maart 1875
overlijdensplaats en -datum
Barendrecht, 19 oktober 1940
levensbeschouwing
Hervormd: vrijzinnig (opgevoed)
niet-kerkelijke levensbeschouwing
pacifiste en anti-militariste
Partij/stroming
partij(en)
SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1904
Hoofdfuncties/beroepen
- hulponderwijzeres te Strijensas (reeds tijdens opleiding)
- onderwijzeres te Duivendijke (Zld.), van 1893 tot juli 1895
- onderwijzeres te Krimpen aan den IJssel, van juli 1897 tot juli 1902
- onderwijzeres te Dordrecht, van 1 juli 1902 tot augustus 1903
- onderwijzeres te Rotterdam, van augustus 1903 tot januari 1907
- tijdelijk onderwijzeres, Rijksopvoedingsgesticht voor meisjes te Montfoort, van 16 januari 1907 tot september 1909
- onderwijzeres te Rotterdam, van september 1909 tot september 1918
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 8 juni 1937
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 1 juli 1919 tot juli 1937
- lid gemeenteraad van Rotterdam, van 2 september 1919 tot 1 september 1931
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur SDAP afdeling Rotterdam II
- lid bestuur SDAP federatie Rotterdam, vanaf 1908
- lid partijbestuur SDAP, van 1914 tot 1936
- lid partijcommissie ter bestudering van de huwelijkswetgeving, vanaf mei 1926
- vicefractievoorzitter gemeenteraad van Rotterdam, van september 1927 tot 27 augustus 1931
- lid commissie herziening tactiek SDAP, van juni 1933 tot november 1933
- lid bestuur SDAP afdeling Barendrecht, vanaf 8 juni 1937
Nevenfuncties
- lid bestuur BNO (Bond van Nederlandsche Onderwijzers), afdeling Rotterdam, tot 22 februari 1913
- lid hoofdbestuur Nederlandse vereniging tot afschaffing alcoholhoudende drank, van 1920 tot 1928
- lid Staatscommissie aanvullend onderwijs voor de rijpere jeugd (Staatscommissie-Van Wijnbergen), van 7 maart 1927 tot 24 maart 1930
- gedelegeerde der gemeente in het bestuur algemene vakschool voor meisjes
- ambtenaar burgerlijke stand te Rotterdam, vanaf 27 augustus 1931 (als eerste vrouw, dit was mogelijk door een wijziging in de Gemeentewet in 1931)
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school te Strijensas, van 1881 tot 1887
opleidingen
- onderwijzersopleiding (akte L.O.), Rijksnormaalschool te Numansdorp, van 1889 tot 1893
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met onderwijs, drankbestrijding, zuigelingen- en moederschapszorg en ontwapening
- Bepleitte als Kamerlid een wettelijke verlofregeling bij zwangerschap en bevalling
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1926 tot de tien SDAP'ers die tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België stemden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Als partijlid vooral werkzaam als propagandiste
- In 1919 waren zij en mevrouw J.F. van Kersen-van Muijlwijk de eerste vrouwen in de Rotterdamse gemeenteraad
- Onttrok zich in 1920 samen met K. ter Laan aan de eindstemming over het wetsvoorstel Lager-Onderwijswet
- Beëindigde in 1937 haar Kamerlidmaatschap vanwege een allengs erger wordende ziekte, die invaliditeit tot gevolg had
uit de privésfeer
- Volgde op aandringen van haar moeder een opleiding tot onderwijzeres. Haar vader zag het nut niet in van verder leren voor meisjes, maar hij legde zich er uiteindelijk bij neer.
- Deed verwoede pogingen de BVNO aangesloten te krijgen bij het NVV, maar de meerderheid van de bondsleden vond dat ze zich daar als strikt neutrale bond niet bij aan konden sluiten
- Werd lid van de SDAP na de mislukte algemene aprilstaking, tijdens een 1-meibetoging
- In 1908 medeoprichtster van de Bond van Sociaal-Democratische Vrouwen Clubs
- Stichtte alleen een vrouwenclub, omdat zij vond dat er te weinig vrouwen actief waren in de partij. Toen de bond van vrouwenclubs op het partijcongres officieel werd erkend, stemde zij tegen (1913).
- Op 27 september 2018, 100 jaar na haar toelating als Kamerlid, werd in het Tweede Kamergebouw een door Siemen Bolhuis vervaardigd bronzen buste van haar onthuld
- Haar vader was landarbeider en winkelier
woonplaats(en)/adres(sen)
- Rotterdam, vanaf oktober 1903
- Rotterdam, Benthuizerstraat 101, omstreeks 1920 tot juli 1922
- Rotterdam, Bergsingel 80a, van juli 1922 tot juli 1926
- Rotterdam, Essenburgsingel 103, vanaf juli 1926 (nog in 1931)
- Barendrecht, vanaf 1933
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1937 (als eerste SDAP-Kamerlid onderscheiden samen met Vliegen)
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Bond van Nederlandsche Onderwijzers, vanaf 1908
hobby's
- roeien (in haar jeugd)
- schaatsen (in haar jeugd)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Drankbestrijding als moederschapszorg" (brochure)
- "Het algemeen kiesrecht, een mannenbelang ?" (brochure)
literatuur/documentatie
- W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel II, 360
- A.E.J. de Vries-Bruins (red.), "Suze Groeneweg. Haar betekenis voor de moderne arbeidersbeweging" (Amsterdam, 1956)
- Paul van der Steen, "Door mannen de Kamer ingebracht", Trouw, 16 mei 2018
- C. van Zeggeren, "Suze Groeneweg, de eerste vrouw in de Tweede Kamer" (2018)
- M. Zoeteman, "Een politica in de familie. Klopt het verhaal?", Gen, jrg 27 (maart 2021)
- P. Rol en J. Hofman, "Groeneweg, Susanna", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel V, 92
- A.W.D. Sonneveld, scriptie Staatkundig-Historische Studiën, RU Leiden (1979)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
A. Groeneweg, Arie
geboorteplaats en/of -datum
Sint-Anthoniepolder (gem. Maasdam), 17 februari 1833
moeder
E. de Ruiter, Emmigje
geboorteplaats en/of -datum
Strijen, 24 juni 1834
broers en zusters
3 broers en 1 zus
beroep grootvader (vaderskant)
landarbeider
beroep grootvader (moederskant)
landarbeider
