Mr. A.P.L. (Anton) Nelissen

A.P.L. Nelissen
bron: Verburg, M.E., Geschiedenis van het Ministerie van Justitie, deel 2, 1898-1940

Vriendelijke katholieke jurist met een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel. Klom op tot raadsheer in de Hoge Raad en was minister van Justitie in het kabinet-Heemskerk. Trad af vanwege gezondheidsproblemen, die samenhingen met de last die hij door het ministersambt voelde. Keerde daarna terug in de Hoge Raad.

Algemeene Bond (RKSP)
functie(s) in de periode 1908-1910: minister

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Antonius Petrus Laurentius (Anton)

titulatuur en naam

Mr. A.P.L. Nelissen Antonius Petrus Laurentius (Anton)

geboorteplaats en -datum

Breda, 10 augustus 1851

overlijdensplaats en -datum

's-Gravenhage, 10 juli 1921

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

stroming(en)

R.K. (Rooms-Katholieken)

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te Breda, van 1880 tot februari 1887
  • rechter Arrondissementsrechtbank te Maastricht, van 16 februari 1887 tot 1 december 1888
  • rechter Arrondissementsrechtbank te Breda, van 1 december 1888 tot 16 augustus 1902
  • raadsheer Hoge Raad der Nederlanden, van 16 augustus 1902 tot 12 februari 1908 (benoemd bij K.B. van 24 juli 1902)
  • minister van Justitie, van 12 februari 1908 tot 11 mei 1910
  • raadsheer Hoge Raad der Nederlanden, van 1 augustus 1911 tot 16 april 1919 (benoemd bij K.B. van 14 juli 1911)
  • vicepresident Hoge Raad der Nederlanden, van 16 april 1919 tot 10 juli 1921 (benoemd bij K.B. van 29 maart 1919)

Nevenfuncties

  • lid College van Regenten Gevangenissen te Breda, van 3 december 1888 tot maart 1908
  • lid Staatscommissie voor advies behandeling krankzinnige misdadigers (Staatscommissie-Pijnacker Hordijk), van 13 september 1902 tot 8 september 1904
  • voorzitter Centrale College voor de Reclassering, van 11 januari 1911 tot november 1919
  • lid College van Regenten Gevangenissen te 's-Gravenhage, vanaf 6 juni 1911
  • voorzitter Raad van Commissarissen Donau Hypotheekbank
  • voorzitter college van regenten R.K. ziekenhuis H. Johannes de Deo te 's-Gravenhage, van 1915 tot 1917

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • gymnasium, R.K. "Sint Willibrordus College" te Katwijk aan de Rijn

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van 1 oktober 1872 tot 7 oktober 1880

Activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)

  • Diende in 1909 een wetsvoorstel in inzake de strafbaarstelling van onzedelijke handelingen (pornografie, anticonceptie, abortus, ontucht en kansspelen)
  • Diende in 1910 een ontwerp-Echtscheidingswet in, waardoor echtscheiding op grond van overspel alleen zou worden toegestaan indien dat overspel kon worden aangetoond. Dit wetsvoorstel bleef onafgedaan.

als bewindspersoon (wetgeving)

  • Bracht in 1909 een wijziging van de Wet de op rechterlijke organisatie tot stand, waardoor de mogelijkheid werd geopend voor rechters om tussen hun 65ste en 70ste ontslag te nemen, en voor raadsheren in de Hoge Raad om op hun 75ste jaar ontslag te nemen.
  • Bracht in 1909 de door zijn voorganger in de Tweede Kamer verdedigde wet inzake het onderzoek naar het vaderschap van een natuurlijk kind in het Staatsblad
  • Bracht in 1910 een wet tot stand, waardoor kinderen die uit in Nederlands-Indië gevestigde ouders waren geboren Nederlands onderdaan werden

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Liet zich van 12 februari tot 11 mei 1910 vanwege zijn gezondheid als minister tijdelijk vervangen en trad daarna op doktersadvies af

uit de privésfeer

  • Werd op dezelfde dag als student te Leiden ingeschreven als J.G.S. Bevers en een week voor M.J.C.M. Kolkman
  • Overleed op dezelfde dag als J.A. Loeff, eveneens oud-minister van Justitie

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Breda
  • 's-Gravenhage, Jan van Nassaustraat 45, van 30 september 1902 tot 10 juli 1915

ridderorden

Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1910

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"Huur en vervreemding" (dissertatie, 1880)

literatuur/documentatie

  • M.E. Verburg, "Geschiedenis van het Ministerie van Justitie. Deel II 1898-1940" (2001), 92
  • E. Tanja, "Op de bres ter bestrijding van de zedeloosheid. De katholieke minister van Justitie: A.P.L. Nelissen en E.R.H. Regout", in: D.Th. Kuiper en G.J. Schutte (red.), "Het kabinet-Heemskerk 1908-1913" (2010), 115
  • Wie is dat? 1902

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

ongehuwd

vader

J.M. Nelisse(n), Johannes Marinus

geboorteplaats en/of -datum

Bergen op Zoom, oktober 1805 (gedoopt 6 oktober)

moeder

A.C. Zaunbrecher, Anna Catharina

geboorteplaats en/of -datum

Breda, 17 augustus 1813