PvdA
functie(s) in de periode 1946-1967: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johannes Hermanus (Johan)
titulatuur en naam
J.H. Scheps Johannes Hermanus (Johan)
geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 juli 1900
overlijdensplaats en -datum
Utrecht, 3 oktober 1993
levensbeschouwing
- Gereformeerd (opgevoed), tot 1926
- Hervormd: vrijzinnig, vanaf 1928
Partij/stroming
partij(en)
- CSP (Christelijk-Sociale Partij), van 1921 tot 1931
- SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1931 tot 9 februari 1946
- PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946
Hoofdfuncties/beroepen
- lijstenmaker en timmerman, van 1912 tot 1915
- kantoorbediende Nederlandse Overzee Trust-Maatschappij, van 1915 tot 1919
- kantoorbediende Nederlandse Christelijke Zeeliedenbond, van 1919 tot 1923
- evangelist Belgian Gospelmission te Brussel, van 1923 tot 1928
- straatpredikant te Rotterdam, van 1928 tot 1933
- straatpredikant te Den Dolder, vanaf 1933
- lid gemeenteraad van Zeist, van 3 september 1935 tot augustus 1940
- eigenaar uitgeverij te Den Dolder, vanaf 1940
- redactie-secretaris "Zeister Post", vanaf 1945 (oprichter)
- lid tijdelijke gemeenteraad van Zeist, van 9 november 1945 tot 2 september 1946
- wethouder (van sociale zaken) van Zeist, van 9 november 1945 tot 3 september 1946
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 22 februari 1967
- lid gemeenteraad van Zeist, van 3 september 1946 tot 1 september 1970
- wethouder (van huisvesting, onderwijs en jeugdzaken) van Zeist, van 6 september 1966 tot 1 september 1970
gevangenschap/internering
- gevangenschap te Amsterdam, van februari 1944 tot april 1944 (gevangenis aan de Weteringschans)
- gevangenschap Polizeiliches Durchgangslager te Amersfoort, van 6 april 1944 tot 26 februari 1945
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid ereraad SDAP, 1945
- lid partijbestuur SDAP, van 7 september 1945 tot 9 februari 1946
- lid bestuur PvdA afdeling Zeist
- lid bestuur PvdA gewest Utrecht, van 1947 tot 1964
- secretaris PvdA, van 26 april 1947 tot 6 maart 1965
- secretaris PCWG (Protestants- Christelijke Werkgemeenschap in de PvdA), van december 1947 tot 6 februari 1965 (nam ontslag uit protest tegen reorganisatieplannen)
- redacteur maandblad "Doorbraak" (blad van de PCWG)
- voorzitter Commissie internationaal hulpwerk PvdA/NVV, omstreeks 1952
Nevenfuncties
- hoofdredacteur "Geloofsgetuigenis"
- hoofdredacteur weekblad "Op Korte Golf"
- lid Vreemdelingen Adviescommissie
- voorzitter Commissie Internationaal Hulpwerk
- lid Adviescommissie voor de crematie (derde commissie-Kan), van 16 januari 1964 tot 17 mei 1965
- ambtenaar van de burgerlijke stand te Zeist, van 1946 tot 1971 (onbezoldigd)
- ambtenaar van de burgerlijke stand te Zeist, vanaf 1971 (nog in juli 1988, bezoldigd)
- voorzitter Algemene Vereniging voor Democratie, vanaf 1977 (oprichter)
afgeleide functies, presidia etc.
- ondervoorzitter vaste commissie voor Binnenlandse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 november 1956 tot 22 februari 1967
- voorzitter Commissie van Voorbereiding wetsontwerp Bevordering evenwichtige ontwikkeling in het gebied van de IJmond (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 februari 1957 tot 23 december 1959
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de voorstellen tot wijziging van de Grondwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1963 tot juli 1963
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school (uitsluitend)
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder binnenlandse zaken van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Hield zich verder onder meer bezig met justitie, politie, maatschappelijk werk (opvang Ambonezen) en buitengewone pensioenen.
- Was PvdA-woordvoerder bij onderwerpen die verband hielden met de Bezetting, zoals de viering van 5 mei, de goedkeuring van het Vluchtelingenverdrag en in 1956 de affaire-Schokking
- Voerde in 1963 namens een minderheid van zijn fractie het woord bij de behandeling van de goedkeuringswet voor het algemeen verdrag met de Bondsrepubliek Duitsland ('Generalbereinigung').
- Als ondervoorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken reisde hij het hele land af, om zich ter plekke op de hoogte te stellen van vraagstukken rond gemeentegrenzen en herindelingen
- Een door hem ingediend en aangenomen amendement om de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam te voegen, leidde op 27 en 28 oktober 1964 tot de zogenoemde 'Nacht van Scheps'. Minister Toxopeus vroeg na de aanneming met 74 tegen 67 stemmen om schorsing van de verdere behandeling. Voor het amendement stemden behalve de fracties van PvdA, CPN en PSP ook twee CHU-leden, twee ARP-leden, negentien KVP'ers en mevrouw Van Someren (VVD).
- Was in 1966 woordvoerder van zijn fractie bij het debat over de herziening van het Reglement van Orde
opvallend stemgedrag
- Stemde in 1946 als enige van zijn fractie vóór een (verworpen) amendement-Zandt/Van Dis over het schrappen van gelden voor het gezantschap bij de Paus
- Behoorde in 1946 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wetsvoorstel over tijdelijke benoeming van een regeringscommissaris in de gemeente Opsterland stemde. De gemeenteraad van Opsterland weigerde terugkeer van een 'gestaakte' burgemeester. Beel wilde hem eervol ontslaan, na eerst de staking te hebben opgeheven.
- Behoorde in 1948 tot de zes leden van zijn fractie die tegen de ontwerp-Totalisatorwet stemden
- Behoorde in 1949 tot de zes leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel inzake de grenscorrecties met Duitsland stemden
- Stemde in januari 1951 als enige van zijn fractie vóór een (verworpen) motie-Tilanus over de positie van Nederlands Nieuw-Guinea
- Stemde in 1957 als enige van zijn fractie tegen het wetsontwerp Goedkeuring Verdrag van vriendschap, handel en scheepvaart met de Verenigde Staten. Hij deed dit vanwege het mogelijk niet geldende processieverbod voor Amerikanen in ons land.
- Stemde in 1962 als enige van zijn fractie tegen het wetsontwerp Goedkeuring Overeenkomst inzake Westelijk Nieuw-Guinea
- Behoorde in 1963 tot de 19 leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel goedkeuring van het 'Generalbereinigungs-verdrag' met Duitsland stemden
- In 1964 stemden hij en Vermooten als enigen van hun fractie tegen een amendement-Voogd om geen belasting te heffen over de hoofdprijs in de staatsloterij en de voetbaltoto
- Behoorde in 1965 tot de vijf leden van zijn fractie die vóór een (verworpen) amendement-Scholten stemden over het voor 1966 schrappen van de verhoging van de omzetbelasting op textiel en schoeisel
- In 1967 stemden hij en Bommer als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) amendement-Voogd over afschaffing van keuring van tv-films
Wetenswaardigheden
algemeen
- Liet zich in november 1946 bij de behandeling van de begroting Justitie als enige van zijn fractie negatief uit over het kabinetsvoornemen om over te gaan tot vrijlating van 'lichte gevallen' onder de politieke delinquenten
- Verzette zich tegen het besluit van minister-president Drees om de jaarlijkse viering van de vijfde mei af te schaffen (1954)
- In oktober 1961 één van de 12 parlementsleden, die een verklaring ondertekenden waarin 200 personen aandrongen op het nakomen door Nederland van de belofte inzake het zelfbeschikkingsrecht van Nieuw-Guinea
uit de privésfeer
- In 1928 oprichter van de Vereniging Protestant Vlaanderen
- Werd ontslagen als medewerker van de Belgische Evangelische Zending na een conflict met de kerkeraad van de Gereformeerde Kerk van Brussel
- Ontwikkelde zich tot spreker op openluchtbijeenkomsten; stond bekend als de beste zeepkistredenaar sinds Troelstra
- Gaf tussen september 1940 en februari 1944 onder eigen naam een reeks illegale brochures (totaal 130.000 exemplaren) uit waarin hij de NSB en het Nationaal Front bestreed en tot verzet opriep tegen het nationaal-socialisme
- Dook begin 1942 onder
- Werd in februari 1944 gearresteerd
- In de zomer van 1944 verhinderde de illegaliteit dat Scheps naar een Duits kamp zou worden afgevoerd door zijn dossier te lichten
- Werd in februari 1945 vrijgelaten en hervatte toen zijn illegale activiteiten
anekdotes en citaten
- Het verhaal ging dat wanneer hij het woord ging voeren alle kamerbodes kwamen luisteren
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
- "Protestant" (pseudoniem voor 1940)
- "Jelle Harmen Schepers" (schuilnaam tijdens bezetting)
- "Hermans Schuurman" (schuilnaam tijdens bezetting)
- "Pieter Boon" (schuilnaam tijdens bezetting)
- "Darshan" (schuilnaam tijdens bezetting)
- "G.K. Resocidem" (schuilnaam tijdens bezetting)
- "Jan Ronduit" (schuilnaam tijdens bezetting)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Brugge, van 1923 tot 1933
- Den Dolder, vanaf 1933
- Den Dolder, Hertenlaan, van 1940 tot 1941
- Den Dolder, Paltzerweg 158, 1941
- Den Dolder, Baarnseweg 36, vanaf 1941
ridderorden
geen: weigerde tweemaal een onderscheiding
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Gereformeerde Jongelingsvereeniging
- lid Religieus Sociaal Verbond, vanaf 1928
- lid ARJA (Anti-Revolutionaire Jongeren Actie)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Ons zelf zijn en blijven" (1940)
- "Een woord tot one weifelende en aanpassende landgenoten" (1940)
- "Een ernstig woord tot de leden van de Gemeenteraden" (1940)
- "Door de kracht van het geloof"
- "Persdans der charlatans" (1941)
- "Eer en ideaal" (1941)
- "De groote kuisch" (1945)
- "Plaats en taak van de Illegale Beweging na den oorlog" (1945)
- "Het progressieve als waardeloze pronk" (1971)
- "Twaalf over drie" (1972)
- "Scheps inventariseert", 2 dln (1973 en 1977)
- "Kink in de kabel: scheuring en polarisatie PVDA-DS'70" (Apeldoorn, 1972)
- "Van arbeiderspartij tot volkspartij (1940-1945)", in: J. Bank en S. Temming, "Van brede visie tot smalle marge. Acht prominenten over de SDAP en de PvdA" (1981)
- "Meer dan tweeduizend huwelijken voltrokken" (Utrecht, 1988)
literatuur/documentatie
- R. Hartmans, "Scheps, Johannes Hermanus", in: "Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland", deel VII, 203
- Niek Scheps, "Weersta vanaf het begin maar slechts met het geesteszwaard. Het verzetswerk van J.H. Scheps 1940-1945" (2011)
- L. de Jong, "Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog", deel III (tweede helft)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
archivalia
archief-Scheps, IISG
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
N. Scheps, Nicolaas
geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 13 oktober 1868
beroep vader
- winkelier
- huurophaler
- vertegenwoordiger
moeder
W.C. Stoel, Wilhelmina Cornelia
geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 5 november 1874
broers en zusters
7 broers en/of zusters (zelf vierde kind)
