VVD
functie(s) in de periode 1959-1980: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, partijvoorzitter
Personalia
voornamen (roepnaam)
Haya Victoria (Haya)
titulatuur en naam
H.V. van Someren-Downer Haya Victoria (Haya)
wijziging in naam en/of titulatuur
- G.V. Downer, van 5 juli 1926 tot 26 oktober 1954
- G.V. van Someren-Downer, van 26 oktober 1954 tot 7 januari 1974
- H.V. van Someren-Downer, vanaf 7 januari 1974
opmerkingen over de naam en/of titel
- Had tot 1945 als roepnaam Haja, wijzigde dat in 1945 als eerbetoon aan haar omgekomen Joodse klasgenoten in Haya
- Haar eerste voornaam werd door de Arrondissementsrechtbank te Amsterdam op 7 januari 1974 gewijzigd van "Gerarda" in "Haya"
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 5 juli 1926
overlijdensplaats en -datum
Rotterdam, 12 november 1980
levensbeschouwing
- Doopsgezind (opgevoed)
- Remonstrants (vanaf haar huwelijk in 1954)
Partij/stroming
partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf januari 1948
Hoofdfuncties/beroepen
- redacteur kunst, dagblad "De Telegraaf", van 1953 tot 1958
- parlementair redacteur, dagblad "De Telegraaf", van 1958 tot maart 1959
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 1 oktober 1968
- lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 2 juni 1966 tot maart 1969
- lid Rijnmondraad, van 22 september 1970 tot september 1974
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1974 tot 12 november 1980
- fractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 juni 1976 tot 12 november 1980
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid bestuur VVD afdeling Amsterdam
- voorzitter VVD, van 29 maart 1969 tot 15 maart 1975
- penningmeester VVD, van 15 maart 1975 tot 22 januari 1977
- vicefractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 3 februari 1976 tot 15 juni 1976
Nevenfuncties
afgeleide functies, presidia etc.
- plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 maart 1967 tot 1 oktober 1968
- lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 juni 1976 tot 12 november 1980
- lid parlementaire delegatie naar Suriname, van 20 oktober 1978 tot 30 oktober 1978
- voorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 november 1979 tot 12 november 1980
Opleiding
voortgezet onderwijs
- gymnasium-a en -b, Openbaar "Barlaeus Gymnasium" te Amsterdam, van 1938 tot 1946
academische studie
- geschiedenis (niet voltooid), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van september 1946 tot september 1948
- wijsbegeerte (niet voltooid), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van september 1946 tot september 1948
- geschiedenis (kandidaats), Vrije Universiteit te Amsterdam, van september 1948 tot 1953
- wijsbegeerte (kandidaats), Vrije Universiteit te Amsterdam, van september 1948 tot 1953
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met onderwijs en omroepzaken
- Was in 1962 woordvoerster van haar fractie bij de behandeling van de 'Mammoetwet' en de voornaamste tegenstander van het voorstel van minister Cals
- Was in 1964 woordvoerster van haar fractie bij de behandeling van de ontwerp-Wet op de kansspelen
- Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met onderwijs en Koninkrijkszaken
- Voerde in 1975 het woord bij het debat over de onafhankelijkheid van Suriname
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1961 tot de vier leden van haar fractie die tegen de ontwerp-Wet op het afbetalingsstelsel stemden, omdat de noodzaak van regeling werd betwist
- Behoorde in 1963 tot de vier leden van haar fractie die tegen een wetsvoorstel stemden over opheffing van de inkomensgrens in de Kinderbijslagwet
- Stemde in 1964 als enige van haar fractie vóór het (onaanvaardbaar verklaarde) amendement-Scheps, waardoor de Bijlmermeer bij de gemeente Amsterdam zou worden gevoegd
- Behoorde in februari 1968 tot de minderheid van haar fractie die vóór een motie-Van der Stoel stemde, waarin werd de regering werd gevraagd aan te dringen op stopzetting van de bombardementen in Vietnam en op het starten van onderhandelingen
- Stemde in 1975 vóór het initiatiefwetsvoorstel-Franssen/Jurgens tot wijziging van de Zondagswet (openstelling zwembaden op zondag)
- In 1975 stemden Zoutendijk en zij als enigen van de VVD-fractie vóór de onafhankelijkheid van Suriname
- Stemde in 1976 tegen het (verworpen) initiatiefwetsvoorstel Geurtsen/Lamberts/Veder-Smit/Roethof inzake afbreking van zwangerschap (abortus provocatus)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Was, toen zij in 1959 lid werd, met 32 jaar het tot dan toe jongste vrouwelijke Tweede Kamerlid
- Werd in 1963 gepasseerd voor een benoeming tot staatssecretaris van Onderwijs. Kunsten en Wetenschappen
- Was het eerste Tweede Kamerlid dat tijdens haar Kamerlidmaatschap moeder werd (19 augustus 1965)
- Werd in 1966 met voorkeurstemmen tot Statenlid in Zuid-Holland gekozen en in 1970 tot lid van de Rijnmondraad
- Nam in 1968 ontslag als Tweede Kamerlid op grond van huiselijke overwegingen
- Tijdens haar voorzitterschap van de VVD steeg het ledental van die partij van 30.000 naar 80.000
- Fel bestrijdster van de plannen van minister Van Kemenade om te komen tot een middenschool als enige onderwijsvorm voor 12- tot 16-jarigen. Door haar daarover ingediende moties werden in april 1976 echter verworpen.
- In december 1979 verwierp de Eerste Kamer met 36 tegen 30 stemmen een door haar ingediende motie over het verlenen van steun aan de Paralympics in Assen, ook als daaraan een Zuid-Afrikaans team zou deelnemen. Twaalf CDA-leden stemden tegen, omdat zij geen conflict met de Tweede Kamer wilden, die een tegengestelde motie had aangenomen.
- Trachtte in februari 1980 tevergeefs de partijleiding over te halen de zijde van minister Andriessen te kiezen om zo een kabinetscrisis uit te lokken in het eerste kabinet-Van Agt
uit de privésfeer
- Haar vader was drie jaar lid van de NSB (1940-1943), haar broers waren lid van NSB-organisaties. Haya kwam daardoor op gespannen voet met haar familie.
- Haar echtgenoot was onderdirecteur van verzekeringsmaatschappij "Amstleven" en adjunct-directeur van de Rotterdamsche Verzekerings Sociëteiten
verkiezingen
- Werd in 1974 en 1980 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep III: Noord-Holland
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, Prinsengracht 780, van 5 juli 1926 tot 1938
- Amsterdam, Overtoom 47b, van 1938 tot november 1954
- Amsterdam, Cornelis Schuytstraat 41, vanaf november 1954 (nog in 1959)
- Amsterdam, Minervalaan 67 II, omstreeks 1964
- Rotterdam, Van Somerenweg 52, omstreeks 1966 tot 1979
- Rotterdam, 's-Landswerf 149, omstreeks 1979
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1973
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid Amsterdamse Hockey en Bandy Club
- lid JOVD (Jongeren Organisatie "Vrijheid en Democratie"), vanaf 1949
hobby's
- toneelspel (in haar jeugd)
- judo
- hockey
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- F. Korthals Altes, "Haya van Someren - De geïnspireerde liberale aanvoerster", in: W.J.A. van den Berg e.a. (red.), "Kopstukken van de VVD" (1988), 91
- J.H.C. van Zanen, "Haya van Someren-Downer, vrouw voor vrijheid en democratie" (Amsterdam, 1994)
- A. van Veldhuijzen, "Downer, Gerarda Victoria (1926-1980)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 105
- H.J.L. Vonhoff, "Liberalen onder één dak" (1998), 139
- A. Plechel, "Haya van Someren-Dewoner. Liberaal activiste" (2015)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
archivalia
archief-Van Someren-Downer, Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 26 oktober 1954
echtgeno(o)t(e)/partner
Mr. J. van Someren, (Jan)
kinderen
1 zoon
stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen
1 stiefdochter en 1 stiefzoon (uit eerder huwelijk echtgenote)
vader
G.J. Downer, George John
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 3 oktober 1878
beroep vader
makelaar in tabak
moeder
J.W. Schuit, Johanna Wilhelmina
geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 20 maart 1893
broers en zusters
2 broers
beroep grootvader (vaderskant)
bestuursambtenaar Brits Guyana
beroep grootvader (moederskant)
resident in Nederlands-Indië
