functie(s) in de periode 1931-1944: secretaris-generaal
Personalia
voornamen (roepnaam)
Karel Johannes (Karel)
titulatuur en naam
Mr.dr. K.J. Frederiks Karel Johannes (Karel)
geboorteplaats en -datum
Middelburg, 10 februari 1881
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 18 februari 1961
Hoofdfuncties/beroepen
- ambtenaar (resp. adjunct-commies, commies, hoofdcommies, referendaris) directie Landbouw, ministerie van Landbouw, Handel en Nijverheid, van 1 april 1907 tot 1 april 1919
- ambtenaar (rang: referendaris) directie Landbouw, ministerie van Binnenlandse Zaken en Landbouw, van 1 april 1919 tot 1922
- ambtenaar afdeling Binnenlands Bestuur, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1922 tot 1 mei 1928
- chef afdeling Binnenlands Bestuur (rang: administrateur), ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1 mei 1928 tot 1 maart 1931
- secretaris-generaal ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1 maart 1931 tot mei 1945 (dook in september 1944 onder, in 1945 "gestaakt")
- waarnemend secretaris-generaal ministerie van Algemene Zaken, van juli 1941 tot 1 maart 1942 (werd vervangen door J.J. Schrieke)
- waarnemend secretaris-generaal ministerie van Buitenlandse Zaken, van juli 1941 tot 1943
- voorzitter College van secretarissen-generaal, van 1 augustus 1941 tot 1943 (na het aftreden van Snouck Hurgronje)
Nevenfuncties
- secretaris Staatscommissie inzake het jachtrecht, 1908
- lid Jachtcommissie, vanaf 1924
- lid en voorzitter Centrale Commissie voor ruilverkaveling, omstreeks 1931
- voorzitter interdepartementale commissie inzake de bescherming van de bevolking tegen luchtaanvallen, omstreeks 1931 tot juli 1934
- algemeen secretaris Nationaal Crisiscomité, van november 1931 tot 1 mei 1936
- secretaris Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommisie-De Wilde), van 24 januari 1936 tot 8 juni 1936
- ondervoorzitter Nationaal Fonds voor bijzondere nooden, vanaf 30 mei 1936
- voorzitter Staatscommissie inzake herziening van de Woningwet, van februari 1938 tot 26 april 1940
- beheerder Museum 'Gevangenpoort' te 's-Gravenhage, omstreeks 1946
Opleiding
voortgezet onderwijs
academische studie
- rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Leiden, van 18 september 1900 tot 9 maart 1906
- staatswetenschappen (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, tot 27 januari 1909
Wetenswaardigheden
algemeen
- Ging tijdens de oorlog, als hij als SG besluiten moest nemen, vaak af op het advies van oud-minister en oud-burgemeester van Den Haag Jhr. Van Karnebeek (1874-1942)
- Tegenstander van het plegen van verzet tegen de Duitse bezetter, maar evenzeer fel tegenstander van de NSB. Hij trachtte - zo goed en zo kwaad als het ging - benoeming van NSB-burgemeesters zoveel mogelijk te verhinderen of te vertragen
- Voerde na het vertrek van minister Van Boeijen naar Londen met toestemming van Rijkscommissaris Seyss-Inquart 43 gemeentelijke herindelingen door (o.a. de annexatie door Rotterdam van het grondgebied van de gemeenten IJsselmonde, Hillegersberg, Schiebroek en Overschie en de vereniging van Princenhage en Ginneken en Bavel met Breda)
- De gemeente Breda besloot in 1941 een straat naar Frederiks te noemen. Dit werd dertig jaar later echter ongedaan gemaakt door wijziging in Concordiastraat.
- Wist in 1942 bij de Duitsers gedaan te krijgen dat 670 Joden lange tijd vrijgesteld bleven van deportatie naar vernietigingskampen. Commissaris-generaal Schmidt stond toe dat deze bevoorrechte Joden in Barneveld in kasteel Schaffelaar en kamp De Biezen mochten verblijven. Ook toen zij in 1943 naar Westerbork waren overgebracht, bleven zij tot september 1944 gevrijwaard van deportatie. Behalve zij die een natuurlijke dood stierven, overleefden allen de oorlog.
- Werd na de oorlog 'gestaakt' en in 1945 op voordracht van de zuiveringscommissie-Scholten 'ongevraagd' eervol ontslagen, omdat zijn optreden volgens de regering een verslappende invloed had gehad op het verzet tegen de Duitsers
uit de privésfeer
- Zijn echtgenote was 16 jaar jonger dan hij
- Zijn vader was rijksarchitect
ridderorden
- Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 28 augustus 1912
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1930
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 juni 1936 (t.g.v. beëindiging secretariaat Staatscommissie)
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
voorzitter Genootschap voor Napoleontische Studiën (oprichter)
hobby's
verzamelen van voorwerpen die herinneren aan keizer Napoleon
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Jachtrecht" (dissertatie, 1909)
- "Oud-Nederlands Strafrecht" (1918)
- "op de bres 1940-1944" (1945)
- "Franco" (1949)
- "De rechtspositie van de Secretarissen-Generaal in de bezettingstijd", in: Tijdschrift voor Overheidsadministratie 1948, 176
- studies over Napoleon
literatuur/documentatie
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- D. Hillenius, "Mr.dr. K.J. Frederiks (1881-1961)", VNG-Magazine, 51/52 (21 december 2001)
- Peter Romijn, "Frederiks. Op de bres - een ambtelijke apologie", in: Tiende Jaarboek van het NIOD, 1999
- Boris de Munnik, "Uitverkoren in uitzondering? Het verhaal van de Joodse 'Barneveldgroep 1942-1945" (1991)
- Stephan Steinmetz, "De tien van Den Haag - Topambtenaren tijdens de bezetting" (2025)
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Arnhem, 28 augustus 1923
echtgeno(o)t(e)/partner
H.W. van der Hart, Hermina Wendelina
kinderen
1 dochter en 1 zoon
vader
J.A. Frederiks, Jan Adriaan
geboorteplaats en/of -datum
Middelburg, 28 november 1849
moeder
J.A.M. Bekaar, Johanna Adriana Maria
geboorteplaats en/of -datum
Sluis, 12 februari 1858
broers en zusters
1 broer
