liberaal
functie(s) in de periode 1866-1878: lid Tweede Kamer, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jan Karel Hendrik
titulatuur en naam
J.K.H. de Roo van Alderwerelt Jan Karel Hendrik
geboorteplaats en -datum
Harderwijk, 6 augustus 1832
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 29 december 1878
levensbeschouwing
Nederlands Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
Hoofdfuncties/beroepen
- tweede luitenant der infanterie, van 1851 tot 1 oktober 1855
- eerste luitenant, zevende regiment infanterie, van 1 oktober 1855 tot 1 maart 1858
- eerste luitenant, achtste regiment Grenadiers en Jagers te 's-Gravenhage, van 1 maart 1858 tot 1 juni 1864
- kapitein, eerste regiment infanterie te Leeuwarden, van 1 juni 1864 tot 19 november 1866
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 1866 tot 3 januari 1868 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 februari 1868 tot 1 september 1874 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 oktober 1874 tot 3 november 1877 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
- minister van Oorlog, van 3 november 1877 tot 29 december 1878
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 december 1877 tot 29 december 1878 (voor het kiesdistrict Leeuwarden)
officiersrangen
- tweede luitenant der infanterie, van 1851 tot 1855
- eerste luitenant der infanterie, van 28 september 1855 tot 20 mei 1864
- kapitein der infanterie, van 21 mei 1864 tot 1 september 1874 (sinds 19 november 1866 buiten dienst)
- majoor der infanterie buiten dienst, van 1 september 1874 tot 3 november 1877
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid Commissie van Advies van de "leader" der liberalen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van juni 1876 tot november 1877
Nevenfuncties
afgeleide functies, presidia etc.
- lid commissie voor het verslag omtrent de mobilisatie in 1870 (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1871 tot 1872
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de hoofdstukken I, II etc. en de Wet op de Middelen 1873 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VIIb (Financiën) 1873 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de hoofdstukken VIIa (Nationale Schuld) en X (Onvoorziene Uitgaven) en de Wet op de Middelen 1873 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VI (Marine) 1874 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VIII (Oorlog) (Tweede Kamer der Staten-Generaal) (voor 1875, 1876 en 1877)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VI (Marine) 1877 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de hoofdstukken I, II etc. en de Wet op de Middelen 1876 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1877 tot november 1877
Opleiding
hoger beroepsonderwijs
- officiersopleiding KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, tot 1851
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer vrijwel uitsluitend over defensie-aangelegenheden
opvallend stemgedrag
- Stemde op 23 maart 1868 vóór de motie-Blussé van Oud-Alblas, die uitsprak dat de Kamerontbinding van 1867 niet in het landsbelang was geweest
- Behoorde in 1870 tot de vijf liberalen die tegen de ontwerp-Suikerwet van minster De Waal stemden
- Behoorde in 1872 tot de 27 leden die vóór artikel 1 stemden van de ontwerp-wet over invoering van een inkomstenbelasting. Verwerping van het artikel was voor minister Blussé reden het wetsontwerp in te trekken.
- In 1873 één van 16 liberalen die medeverantwoordelijk waren voor het stranden van de poging van de ministers Geertsema en Van Limburg Stirum om de plaatsvervanging bij het leger af te schaffen
- Stemde in december 1873 tegen de begroting van Marine. De verwerping daarvan leidde tot het aftreden van minister Brocx.
- Was in 1874 één van de acht liberalen die tegen artikel 1 van de ontwerp-Censuswet stemde, waardoor dit voorstel sneuvelde
Wetenswaardigheden
algemeen
- IJverde vooral voor het tot stand brengen van een vast defensiestelsel en voor algemene oefenplicht
- Veroorzaakte mede de val van de ministers van Oorlog Engelvaart (1871), Van Limburg Stirum (1873), Weitzel (1875) en Klerck (1876), alsmede van minister van Marine Brocx (1873)
- In 1874 was een tussentijdse verkiezing nodig vanwege zijn bevordering tot majoor
- Hij nam in 1877 ontslag uit militaire dienst, omdat hij niet als mindere tegenover de kolonels en generaals in de Tweede Kamer wilde staan
- Toen hij minister van Oorlog werd, liet hij zich herkiezen tot lid van de Tweede Kamer en combineerde het Kamerlidmaatschap en het ministerschap
- Trachtte na het uitbreken van zijn ziekte, vanaf zijn ziekbed te regeren, maar dit lukte niet en de Kamer drong aan op zijn ontslag
uit de privésfeer
- Was betrokken bij de oprichting van het liberale dagblad "Het Vaderland"
- Zijn militaire carrière werd belemmerd door zijn kritische geschriften met betrekking tot het defensiestelsel
- Kreeg kort na zijn benoeming als minister een kwaal aan het gelaat die ook zijn ogen aantastte. Onderging verschillende operaties en overleed na een langdurig en pijnlijk ziekbed.
- Zijn echtgenote was een kleindochter van D.M.G. Heldewier, lid Wetgevende Vergadering en lid Notabelenvergadering
- Zijn schoonvader was gemeenteraadslid in Den Haag
- Zijn grootvader van vaderszijde was maire van Brielle
verkiezingen
- Werd in 1866 bij de algemene verkiezingen in het district Leeuwarden samen met S. Hingst gekozen. Zij versloegen de conservatieven J. Andreae en J. Dirks.
- Werd in 1868 bij de algemene verkiezingen samen met S. Hingst gekozen. Zij versloegen de conservatieven J. Dirks en J. Binkes.
- Versloeg in 1871 bij de periodieke verkiezingen U. baron van Schwartzenberg en Hohenlansberg en jhr. J.Ae.A. van Panhuys
- Versloeg in 1874 bij een tussentijdse verkiezing o.a. C.J. de Bordes
- Versloeg in 1875 bij de periodieke verkiezingen C.J. de Bordes
- Versloeg in 1877 bij de tussentijdse verkiezing na zijn benoeming tot minister A. Kerdijk en jhr. A.F. de Savornin Lohman
woonplaats(en)/adres(sen)
- 's-Gravenhage, van 1855 tot 1864
- Leeuwarden, van 1864 tot 1866
- 's-Gravenhage, vanaf 1866
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
overige onderscheidingen en prijzen
ordeteken voor langdurige dienst als officier, 1866
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- Schreef boeken en kleinere geschriften met zijn ideëen over de defensie en met kritiek op het toenmalige stelsel
- "Over algemeene oefenplicht", in: Vragen des Tijds 1876
- "De Kadettenschool in Zwitserland"
literatuur/documentatie
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel VI, 28
- C.J.C. Pauw, scriptie Staatkundig-Historische Studiën, RU Leiden
- Ned. Patriciaat, 1956
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
biografie
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 6 april 1859
echtgeno(o)t(e)/partner
C.J. Heldewier, Constancia Jacoba
kinderen
3 zoons en 2 dochter (en 1 jong-gestorven kind)
vader
J.C.A. de Roo van Alderwerelt, Joan Carel Anne
geboorteplaats en/of -datum
Brielle, 12 juli 1792
beroep vader
officier (majoor der infanterie)
moeder
C.M.E. Heeneman, Carolina Maria Elandina
geboorteplaats en/of -datum
Brielle, 23 maart 1790
beroep grootvader (vaderskant)
- schepen van Brielle
- rechter te Brielle
beroep grootvader (moederskant)
- schepen van Brielle
- burgemeester van Brielle
familierelaties
- Neef (oomzegger) van jhr. G.L.H. Hooft, lid Notabelenvergadering en buitengewoon Tweede Kamerlid
