J.H.F. (Jan) van Zadelhoff

J.H.F. van Zadelhoff
bron: Regionaal Archief Dordrecht

Antimilitaristisch en radikaal Tweede Kamerlid voor de SDAP. Kwam uit een middenstandsgezin en behoorde tot de oprichters van de socialistische beweging in Dordrecht. Was onderwijzer, bestuurder van de Bond van Nederlandse Onderwijzers en mederedacteur van een socialistisch blad in zijn woonplaats. In de Kamer belangbehartiger van de onderwijzers. Hield zich verder bezig met defensie-vraagstukken. Verklaarde in 1928 - in strijd met de partijlijn - dat bij een oorlog niet op de socialisten hoefde te worden gerekend. Stond bekend als 'een goede kerel', die zich snel het lot van anderen aantrok. Zette zich tevens in voor natuurbescherming.

SDAP
functie(s) in de periode 1918-1937: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Johannes Hendrikus Franciscus (Jan)

titulatuur en naam

J.H.F. van Zadelhoff Johannes Hendrikus Franciscus (Jan)

geboorteplaats en -datum

Dordrecht, 1 februari 1868

overlijdensplaats en -datum

Dordrecht, 22 mei 1946

begraafplaats en -datum

Driehuis, crematorium Westerveld, 24 mei 1946

levensbeschouwing

Hervormd (opgevoed)

Partij/stroming

partij(en)

  • SDB (Sociaal-Democratische Bond)
  • Socialistenbond, van 1894 tot 1900
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1900

Hoofdfuncties/beroepen

  • waarnemend hoofdonderwijzer te Westmaas, van 1886 tot 1887
  • onderwijzer, Openbare lagere school te Dordrecht, vanaf juli 1887 (benoemd 1 april 1887)
  • vicevoorzitter BNO (Bond van Nederlandse Onderwijzers), van mei 1903 tot 1927
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 4 juli 1916 tot 15 oktober 1937 (1916-1919 voor het kiesdistrict Dordrecht)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 8 juni 1937

Partijpolitieke functies

overzicht

  • secretaris SDAP afdeling Dordrecht
  • voorzitter SDAP afdeling Dordrecht, vanaf 1900
  • redacteur SDAP-orgaan "De Volksstem" te Dordrecht, van 1909 tot 1920
  • voorzitter SDAP gewest Zuid-Holland-Oost, vanaf 1915

Nevenfuncties

  • vicevoorzitter Bestuurdersbond, vanaf 1 mei 1896 (medeoprichter)
  • voorzitter SDOV (Sociaal-Democratische Onderwijzers Vereeniging), van 1898 tot 1899
  • voorzitter Bond van Nederlandse Onderwijzers, afdeling Dordrecht
  • lid hoofdbestuur BNO (Bond van Nederlandse Onderwijzers), van mei 1902 tot mei 1903

Opleiding

opleidingen

  • onderwijzersopleiding (akte L.O.), Rijksnormaallessen, tot 1886

Activiteiten

als parlementariër

  • Was militair- en onderwijsspecialist van de SDAP-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met dierenbescherming.
  • Interpelleerde in 1922 minister Heemskerk over de behandeling van de dienstweigeraars en in het bijzonder van Herman Groenendaal

opvallend stemgedrag

  • In 1925 stemden hij en Duijs als enigen van hun fractie tegen de ontwerp-Zuiderzeesteunwet
  • Behoorde in 1926 tot de tien SDAP'ers die tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België stemden
  • Behoorde in 1930 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) amendement-Lingbeek stemde om de voorgestelde benoembaarheid van geestelijken tot raadslid etc. te schrappen
  • In 1937 stemden hij en De Vries-Bruins als enigen tegen een wetsvoorstel tot wijziging van de Dienstplichtwet (langere eerste oefening, meer herhalingsoefeningen, minder vrijstellingen)

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Richtte in Dordrecht de stoker- en machinistenbond "Sta Pal" op
  • Antimilitarist, die in 1928 uitsprak dat bij een oorlog niet op de sociaaldemocraten hoefde te worden gerekend. Werd vanwege deze uitspraak in de fractie berispt.
  • Keerde zich in februari 1946 tegen de naam Partij van de Arbeid en stelde voor de nieuwe partij Democratisch-Socialistische Partij van de Arbeid te noemen.

uit de privésfeer

  • Zijn vader stichtte al in 1874 in Dordrecht een arbeidersvereniging en was actief in de Bond van Algemeen Stem- en Kiesrecht

verkiezingen

  • Eindigde in 1905 in het district Dordrecht als derde achter A.S. Talma (arp) en S.M.H. van Gijn (lu)
  • Eindigde in 1909 in het district Dordrecht als derde achter A. Kuyper (arp) en P.J. de Kanter (lu)
  • Eindigde in 1913 in het district Dordrecht als derde achter H.C. Hogerzeil (arp) en M.M. Schim van der Loeff (lu).

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Werkliedenkiesvereniging "Volksbelang" te Dordrecht, vanaf 1897

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel I, 263
  • L. Heerma van Voss, "Zadelhoff, Johannes Hendrikus Franciscus van", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VI, 251
  • Roel Leentvaar, "Johannes Hendricus Franciscus van Zadelhoff", in: Dordts Biografisch Woordenboek (digitaal), 2020

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

Familie/gezin

echtgeno(o)t(e)/partner

J.B. van Reekum, Jacoba Bardina

2e echtgeno(o)t(e)/partner

A. Snoep, Adriana

kinderen

kinderloos (beide huwelijken)

vader

S.H. van Zadelhoff, Steven Hendrik

geboorteplaats en/of -datum

's-Gravenhage, 15 juni 1835

beroep vader

schoenmaker

moeder

A. Krekelenberg, Apolonia

geboorteplaats en/of -datum

Dordrecht, 16 januari 1834

broers en zusters

8 broers en/of zussen

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.