J.Ch.L. (Jan) van der Lande

J.Ch.L. van der Lande
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Katholieke grootondernemer uit Deventer die twee perioden in de Eerste Kamer zat. Directeur van een olie- en meelfabriek, die later uitgroeide tot een internationale handels- en chemieonderneming. Actief in het maatschappelijk leven van zijn woonplaats, waar hij in een groot huis aan de Brink woonde. Gelieerd aan de families Jurgens en De Quay. In de Eerste Kamer vooral woordvoerder op economisch gebied.

Algemeene Bond (RKSP), RKSP
functie(s) in de periode 1913-1932: lid Eerste Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Johannes Christiaan Lebuïnus (Jan)

titulatuur en naam

J.Ch.L. van der Lande Johannes Christiaan Lebuïnus (Jan)

geboorteplaats en -datum

Deventer, 17 mei 1866

overlijdensplaats en -datum

Nijmegen, 20 februari 1943

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)

RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • klerk olie- en tarwemeelfabriek "Noury & Van der Lande"
  • directeur olie- en tarwemeelfabriek "Noury & Van der Lande", vanaf 1888 (aanvankelijk als waarnemer van zijn zieke vader)
  • voorzitter Raad van Commissarissen N.V. "Industrieële Maatschappij v/h Noury & Van der Lande" te Deventer, van 1911 tot 1943
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 november 1913 tot 19 september 1916 (voor Overijssel)
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 29 juli 1920 tot 20 september 1932 (1920-1923 voor Overijssel)

Partijpolitieke functies

overzicht

  • voorzitter R.K. kiesvereniging te Deventer

Nevenfuncties

  • lid bestuur Vereeniging tot Verbeetering van den IJssel
  • voorzitter plaatselijk comité voor Katholieke Sociale Actie te Deventer (oprichter)
  • vicevoorzitter Kamer van Koophandel en Fabrieken te Deventer, van 1905 tot 1918
  • lid Staatscommissie ter voorbereiding van een belasting op oorlogswinst (Staatscommissie-Bos), van oktober 1915 tot 23 februari 1916
  • voorzitter Staatscommissie inzake het alcoholvraagstuk, van 6 maart 1919 tot juli 1925
  • lid Raad van Beroep voor de directe belastingen te Deventer
  • lid Raad van Commissarissen, N.V. Maatschappij "Deventer Dagblad"
  • voorzitter Sint Radboud-Stichting, afdeling Bisdom Utrecht
  • lid Commissie van Beroep voor het lager onderwijs
  • lid Raad van Beroep voor Ongevallenverzekering te Almelo
  • lid Raad van Commissarissen, Zeepfabrieken N.V. firma "Dobbelmann" te Nijmegen
  • lid Raad van Commissarissen, "Van Dooren en Dams Textielfabrieken" te Tilburg
  • lid Raad van Toezicht Katholieke Economische Hoogeschool te Tilburg, omstreeks 1939

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 21 juni 1932 tot 21 september 1932
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 11 juli 1928 tot 18 september 1928

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Rijks Hogere Burgerschool te Deventer (niet voltooid)

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Eerste Kamer vooral over economische onderwerpen

opvallend stemgedrag

  • Stemde in 1927 tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België
  • In 1929 stemden hij en Arntz als enigen van hun fractie tegen het (verworpen) initiatiefwetsvoorstel-Van den Heuvel/Kortenhorst over steun aan de suikerindustrie

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was in 1932 afwezig bij de stemming over de (verworpen) ontwerp-Pachtwetten en werd daarom later dat jaar in Overijssel als tweede (onverkiesbaar) op de kandidatenlijst voor de Eerste Kamerverkiezingen gezet

verkiezingen

  • Versloeg in 1913 bij een tussentijdse verkiezing voor een Eerste Kamerlid in de Staten van Overijssel met 24 tegen 19 stemmen I.A. van Roijen (lib.)
  • Werd in 1916 bij loting niet tot Eerste Kamerlid gekozen. In Provinciale Staten van Overijssel kregen hij en D.W. Stork beiden 23 stemmen.
  • Werd in 1920 bij een tussentijdse verkiezing in Provinciale Staten van Overijssel met 24 van de 44 stemmen gekozen. Op W.J. baron van Dedem (lib.) werden 9 stemmen uitgebracht en op F.M. Wibaut (sdap) 8 stemmen.
  • Werd in 1922 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Overijssel met 28 van de 46 stemmen herkozen. Op J. Gelderman (lib.) werden negen stemmen uitgebracht en op F.M. Wibaut (sdap) acht stemmen.
  • Werd in 1923 en 1926 gekozen door Groep II: Gelderland, Overijssel, Groningen en Drenthe

niet-aanvaarde politieke functies

  • minister van Waterstaat, augustus 1929

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Deventer, Brinkgeverweg, van 1866 tot 1918
  • Schalkhaar, Park Braband, vanaf 1889 (buitenverblijf)
  • Ubbergen, villa Waalheuvel, van 1918 tot 1940
  • Nijmegen, van 1940 tot februari 1943

ridderorden

  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 24 oktober 1925
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 9 mei 1936 (t.g.v. 70ste verjaardag)

overige onderscheidingen en prijzen

erepenning gemeente Deventer, 1936

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • C.M. Hogenstijn, lemma-Van der Lande, in: "Nederlandse Ondernemers 1850-1950 Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel" (2011), 323
  • Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Schiedam, 2 oktober 1889

echtgeno(o)t(e)/partner

W.E.M. Jansen, Wilhelmina Elizabeth Maria

vader

A.L. van der Lande, Antonius Lebuïnus

geboorteplaats en/of -datum

Deventer, 13 oktober 1829

beroep vader

directeur N.V. "Noury en Van der Lande"

moeder

A.M. Borgmeijer, Anna Maria

geboorteplaats en/of -datum

Zwolle, 30 oktober 1832

beroep grootvader (vaderskant)

winkelier

familierelaties

  • Schoonvader van J.E. de Quay, minister, Commissaris van de Koningin en Eerste Kamerlid
  • Grootvader van E.C.M. Jurgens, Tweede en Eerste Kamerlid