J.B. van Heutsz

J.B. van Heutsz
bron: KILTV

Officier en koloniaal bestuurder, die vorm gaf aan een nieuwe imperialistische politiek, gericht op de buitengewesten. Staat bekend als de pacificator van Atjeh en werd jarenlang door vele Nederlanders als een held beschouwd. Gezien het feit dat bij de pacificatie circa 70.000 inlanders omkwamen, werd hij later symbool voor een verderfelijk koloniaal bewind. Werd in Amsterdam geëerd met een groot monument. Vrolijk man, optimist, echter met een gebrek aan mensenkennis en kennis van de Indische samenleving. Gold als enigszins roekeloos en trad bruusk op. De enige niet-koninklijke Nederlander die een staatsbegrafenis kreeg.

functie(s) in de periode 1904-1909: Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië

Inhoud

  1. Personalia
  2. Hoofdfuncties/beroepen
  3. Nevenfuncties
  4. Opleiding
  5. Wetenswaardigheden
  6. Publicaties van/over
  7. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Joannes Benedictus

titulatuur en naam

J.B. van Heutsz Joannes Benedictus

geboorteplaats en -datum

Coevorden, 3 februari 1851

overlijdensplaats en -datum

Montreux, 11 juli 1924

begraafplaats en -datum

Amsterdam, 9 juni 1927 (herbegraven (staatsbegrafenis) op de Oosterbegraafplaats)

Hoofdfuncties/beroepen

  • fourier bij de infanterie te Maastricht, vanaf 1870
  • tweede luitenant, zesde regiment infanterie te Breda, van 1872 tot 23 juli 1873
  • luitenant, 13e Infanterie Bataljon Koninklijk Nederlansch-Indisch Leger te Soerabaja, van september 1873 tot mei 1875
  • adjudant bij het civiel en militair bestuur te Soerabaja, van 9 mei 1875 tot 1880
  • luitenant te Atjeh, van 1880 tot 1881
  • commandant garnizoenen in Nederlands-Indië, van 1883 tot 1894
  • kapitein te Atjeh, van augustus 1889 tot 1893
  • verlof in Nederland, van 1893 tot januari 1895
  • militair commandant van Sumatra's Oostkust te Medan, van januari 1895 tot juni 1897
  • chef Generale Staf te Batavia, van juni 1897 tot december 1898
  • burgerlijk en militair Gouverneur van Atjeh en onderhorigheden, van december 1898 tot 1 oktober 1904
  • Gouverneur-Generaal van Nederlands-Indië, van 1 oktober 1904 tot 18 december 1909 (benoemd bij K.B. van 20 juli 1904)

officiersrangen

  • tweede luitenant der infanterie, van 1872 tot 8 augustus 1876
  • eerste luitenant der infanterie, van 8 augustus 1876 tot 1 februari 1886
  • kapitein der infanterie, van 1 februari 1886 tot 16 oktober 1891
  • majoor der infantie, van 16 oktober 1891 tot januari 1894
  • luitenant-kolonel der artillerie, van januari 1894 tot 1897 (buitengewone bevordering)
  • kolonel der infanterie, van 1 juli 1897 tot december 1898 (buitengewone bevordering)
  • generaal-majoor, van december 1898 tot 1 oktober 1900
  • luitenant-generaal, vanaf 1 oktober 1900

Nevenfuncties

  • adjudant-generaal in buitengewone dienst van koningin Wilhelmina, met de rang 'Grootofficier der Kroon', van februari 1903 tot 11 juli 1924
  • voorzitter Maatschappij ter bevordering van het natuurkundig onderzoek der Nederlandsche Koloniën, omstreeks 1919
  • lid Raad van Commissarissen Stoomvaartmaatschappij "Nederland", omstreeks 1923

Opleiding

hoger beroepsonderwijs

  • vrijwilliger Instructie Bataljon te Kampen, van 10 april 1867 tot 1872
  • kaderopleiding Hogere Krijgsschool te 's-Gravenhage, van 1881 tot 1883

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Voltooide in 1904 de 'pacificatie' van Atjeh en van de andere buitengewesten via een geslaagde contra-guerilla
  • Wees bij zijn aftreden als G.G. een verheffing in de adelstand af, omdat hij de titel jonkheer te laag vond

uit de privésfeer

  • Bij zijn herbegrafenis was prins Hendrik aanwezig en spraken onder anderen oud-minister Idenburg, minister Koningsberger en generaal Swart
  • In Amsterdam-Zuid (Apollolaan) is op 15 juni 1935 in aanwezigheid van koningin Wilhelmina, prinses Juliana en minister-president Colijn het door Van Hall ontworpen Van Heutsz-monument onthuld.
  • In Coevorden staat een standbeeld van hem
  • Op landgoed "Bronbeek" bij Arnhem staat eveneens een monument ter zijner nagedachtenis
  • Zijn vader was artillerie-officier

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Nederlands-Indië, van juli 1873 tot december 1910
  • Bussum, tot november 1922
  • Montreux, van november 1922 tot 11 juli 1924

ridderorden

  • Ridder eerste klasse, Militaire Willemsorde, 1876
  • Commandeur Militaire Willemsorde, februari 1899
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1899
  • Grootofficier Militaire Willemsorde, 1901
  • Grootkruis Militaire Willemsorde, 31 augustus 1903
  • Grootkruis Orde van de Nederlandse Leeuw, 4 december 1919

overige onderscheidingen en prijzen

  • Kraton-medaille
  • eresabel voor betoonde dapperheid, 26 juni 1890
  • expeditiekruis met twee gespen
  • officierskruis voor lange dienst

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"De onderwerping van Atjeh" (1893)

literatuur/documentatie

  • J.C. Lamster, "J.B. van Heutsz" (Amsterdam, 1942)
  • J.C. Lamster, "J.B. van Heutsz als Gouverneur-Generaal 1904-1909" (Amsterdam, z.j.)
  • J.C. Witte, "J.B. van Heutsz, leven en legende" (Bussum, 1976)
  • F.G.P. Jaquet, "Heutsz, Joannes Benedictus van (1851-1924)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 238
  • V. van de Loo, "Uit naam van de majesteit. Het leven van J.B. van Heutsz" (2020)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

archivalia

collectie-Van Heutsz, Nationaal Archief

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd, 20 maart 1877

echtgeno(o)t(e)/partner

M.H. van der Zwaan, Maria Henriëtte

kinderen

4 zoons en 2 dochters

vader

J.F. van Heutsz, Joannes Franciscus

geboorteplaats en/of -datum

Gorinchem (omstreeks 1806)

moeder

M.L. Kocken, Maria Lucilla

geboorteplaats en/of -datum

Breda (omstreeks 1811)