J.B. (Jan) Broeksz

J.B. Broeksz
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Bijna vijfentwintig jaar Eerste Kamerlid voor de PvdA en in de naoorlogse jaren één van de belangrijkste omroepbestuurders van ons land. Was meer dan veertig jaar in diverse functies (verslaggever, programmamaker, secretaris) werkzaam bij de VARA. Vurig voorstander van de verzuilde omroepstructuur. In de Eerste Kamer aanvankelijk woordvoerder volkshuisvesting. Later zeven jaar fractievoorzitter en daarna buitenland-woordvoerder en ondervoorzitter van de Senaat. Was ook enige jaren lid van het Europees Parlement.

PvdA
functie(s) in de periode 1956-1980: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, lid Europees Parlement (vóór 1979)

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Johannes Bartholomeus (Jan)

titulatuur en naam

J.B. Broeksz Johannes Bartholomeus (Jan)

geboorteplaats en -datum

Amsterdam, 12 februari 1906

overlijdensplaats en -datum

Hilversum, 19 november 1981

niet-kerkelijke levensbeschouwing

humanistisch

Partij/stroming

partij(en)

  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

Hoofdfuncties/beroepen

  • medewerker verzekeringsmaatschappij
  • medewerker makelaarskantoor te Amsterdam
  • eerste bediende VARA (Vereniging Arbeiders Radio-Amateurs), vanaf 1 januari 1929
  • reporter en chef afdeling sport en actualiteiten, VARA
  • chef de bureau, belast met leiding van de administratie, VARA, tot 1940
  • lid gemeenteraad van Hilversum, van 3 september 1935 tot 1 september 1941
  • secretaris-penningmeester VARA, van 11 mei 1940 tot 1 augustus 1940 (trad af nadat de VARA onder NSB-toezicht kwam)
  • verzekeringsagent, van augustus 1940 tot maart 1941
  • medewerker PTT, belast met opzetten controledienst voor de betaling en inning van luistergeld, van maart 1941 tot september 1944
  • secretaris VARA, van mei 1945 tot 22 april 1966
  • lid tijdelijke gemeenteraad van Hilversum, van 21 november 1945 tot 3 september 1946
  • lid gemeenteraad van Hilversum, van 3 september 1946 tot 4 september 1962
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 17 januari 1956 tot 16 september 1980 (in 1969 toegelaten op 7 oktober)
  • voorzitter VARA, van 22 april 1966 tot 6 mei 1971
  • fractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 7 oktober 1968 tot 16 september 1975
  • lid Europees Parlement, van 16 november 1970 tot 15 juli 1979 (aangewezen door de Staten-Generaal)

Partijpolitieke functies

overzicht

  • fractiesecretaris PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 12 januari 1965 tot 19 september 1965
  • tweede vicefractievoorzitter PvdA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1965 tot 23 september 1969

Nevenfuncties

  • voorzitter Federatie van Omroepverenigingen, vanaf mei 1944
  • lid bestuur Stichting Radio Nederland in overgangstijd, vanaf januari 1946
  • lid bestuur Stichting NRU (Nederlandse Radio Unie), van 1946 tot 1947
  • lid bestuur NRU (Nederlandse Radio Unie), van februari 1947 tot 1969
  • lid Televisieraad, vanaf 18 oktober 1948
  • lid Staatscommissie voor het televisie-vraagstuk (Staatscommissie-Bähler), vanaf 26 oktober 1948
  • vertegenwoordiger van Nederland in de EBU (European Broadcasting Union), vanaf 1950
  • lid bestuur EBU (European Broadcasting Union), van 1954 tot 1964
  • lid bestuur Nederlandse Orkeststichting tot beheer van het concertgebouworkest, vanaf 1 juli 1954 (nog in 1956)
  • lid Raad voor de Kunst, vanaf 1955
  • lid bestuur Holland Festival, omstreeks januari 1956
  • lid bestuur NTS (Nederlandse Televisie Stichting), omstreeks 1959 tot 1 juli 1969
  • vicevoorzitter EBU (European Broadcasting Union), van 1964 tot 1969
  • voorzitter Europese Radio Unie, van 1965 tot 1971
  • vicevoorzitter NOS (Nederlandse Omroep Stichting), van 1 juli 1969 tot 1971
  • voorzitter EBU (European Broadcasting Union), van 1969 tot 1 januari 1971

afgeleide functies, presidia etc.

  • voorzitter commissie van rapporteurs voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 december 1966 tot 12 december 1967
  • voorzitter vaste commissie voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1967 tot 16 september 1969
  • lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 7 oktober 1968 tot 16 september 1975
  • voorzitter vaste commissie voor de Europese Samenwerkingsorganisaties (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 3 november 1970 tot 10 mei 1971
  • eerste ondervoorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 september 1977 tot 15 september 1980
  • lid College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1977 tot 15 september 1980
  • lid Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1977 tot 15 september 1980
  • lid parlementaire delegatie naar Suriname, van 20 oktober 1978 tot 30 oktober 1978
  • plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 11 december 1979 tot 15 september 1980

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • 3-jarige h.b.s., Zevende Hogere Burgerschool te Amsterdam, tot juni 1922

cursussen

  • cursus staathuishoudkunde Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam
  • praktijkdiploma boekhouden
  • praktijkdiploma Engels
  • praktijkdiploma Duits

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich als Eerste Kamerlid bezig met volkshuisvesting, buitenlandse zaken, omroep en Europese zaken

opvallend stemgedrag

  • Behoorde in 1965 met Van der Waerden en Van Wingerden tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de Huurwet (huurverhoging) stemde
  • Stemde in 1969 met drie andere PvdA-Eerste Kamerleden tegen de begroting van Defensie
  • Behoorde in 1971 tot de zeven leden van zijn fractie die tegen een wetsvoorstel over herziening van het ondernemingsrecht stemden

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer

  • Versloeg voor de VARA samen met onder anderen ir. A. van Emmenes voetbalinterlands en was reporter bij de Elfstedentocht in 1933
  • Onderhield voor omroep en televisie het contact met het Koninklijk Huis

verkiezingen

  • In 1955 kandidaat in en in 1956, 1963, 1969, 1971 en 1974 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

woonplaats(en)/adres(sen)

Hilversum, Wezellaan 12, omstreeks 1957 (nog in 1980)

ridderorden

  • Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1954
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1967
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 15 september 1980

Publicaties van/over

literatuur/documentatie

  • H.W.A. Joosten, "Broeksz, Johannes Bartholomeus (1906-1980)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel II, 65
  • H. Wijfjes, "Broeksz, Johannes Bartholomeus", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VI, 33

Biografisch Woordenboek(en)

  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

archivalia

  • archief-Broeksz, VARA
  • collectie-Broeksz, RIOD

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Hilversum, 20 maart 1940

echtgeno(o)t(e)/partner

E.W. van Voorthuijzen, Elisabeth Wilhelmina

kinderen

1 dochter

vader

J.A. Broeksz, Johannes Adrianus

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, 11 januari 1874

beroep vader

diamantbewerker

moeder

J.B. Godfro, Johanna Barbara

geboorteplaats en/of -datum

Amsterdam, 14 maart 1878

beroep grootvader (vaderskant)

suikerbakker

beroep grootvader (moederskant)

kruidenier