KVP
functie(s) in de periode 1949-1967: lid Tweede Kamer, staatssecretaris
Personalia
voornamen (roepnaam)
Henricus Cornelis Willem (Harry)
titulatuur en naam
H.C.W. Moorman Henricus Cornelis Willem (Harry)
geboorteplaats en -datum
Roermond, 30 juli 1899
overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 5 mei 1971
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
- partijloos, tot mei 1949
- KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf mei 1949
Hoofdfuncties/beroepen
- officier, stoomschip Hr.Ms. "Oranje" en onderzeeboot Hr.Ms. "K 1", van augustus 1919 tot 1930 (afwisselend in Nederlands-Indië (1921-1923, 1929-1933) en in Den Helder (1923-1929, 1933-1938))
- officier bij de Onderzeebootdienst te Den Helder, van 1923 tot 1924
- onderzeebootcommandant, van november 1924 tot 1933
- officier, Hr.Ms. "Schorpioen", van 1933 tot 1937
- hoofd torpedo-inschietcommissie, van juni 1933 tot 1 september 1937
- oudst aanwezend zee-officier en flottielje-commandant te Curaçao, van september 1937 tot november 1937
- commandant bij de Onderzeebootdienst, van november 1937 tot december 1938
- stafofficier, departement van Marine in Nederlands-Indië, van december 1938 tot 1942
- commandant Maritieme Middelen te Tandjong Priok, van 1939 tot 16 januari 1940
- stafofficier organisatie en internationale betrekkingen, Commandement der Zeemacht te Batavia (Ned.-Indië), vanaf 1940
- lid Indische subcommissie van de Commissie Onderzoek Gedragingen van het Marinepersoneel in oorlogstijd, van juli 1946 tot januari 1947
- vlagofficier personeel, ministerie van Marine, van 15 januari 1947 tot 1 mei 1949
- staatssecretaris van Marine (onder verantwoordelijkheid van de minister belast met het marinebeleid), van 1 mei 1949 tot 19 mei 1959
- staatssecretaris van Oorlog (belast met personeelszaken en algemene zaken, waaronder legervorming), van 23 oktober 1950 tot 2 september 1952
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 juli 1952 tot 6 september 1952
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 maart 1959 tot 22 februari 1967
gevangenschap/internering
- Japans krijgsgevangene te Makassar, van 1942 tot 1943
- Japans krijgsgevangene te Batavia en Bandoeng (Java), van 1943 tot 25 augustus 1945
officiersrangen
- luitenant-ter-zee derde klasse, van 16 augustus 1919 tot 5 oktober 1920
- luitenant-ter-zee tweede klasse, van 5 oktober 1920 tot 16 maart 1930
- luitenant-ter-zee eerste klasse, van 16 maart 1930 tot 1940
- kapitein-luitenant ter zee, van 1940 tot 1945
- kapitein-ter-zee, van 1945 tot 1 mei 1947
- schout-bij-nacht, van 1 mei 1947 tot 11 oktober 1950
- vice-admiraal, van 11 oktober 1950 tot 1954
Nevenfuncties
- lid Defensiecommissie, van 1 juli 1959 tot maart 1967
- lid Raad van Advies en Toezicht Staatsdrukkerij- en Uitgeverijbedrijf, tot 1967
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter vaste commissie voor Defensie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 januari 1962 tot 22 februari 1967
- voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Havennoodwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 24 januari 1963 tot april 1963
- ondervoorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Oorlogswet voor Nederland (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1963 tot april 1964
- voorzitter vaste commissie voor de betrekkingen met Suriname en de Nederlandse Antillen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 4 oktober 1966 tot 22 februari 1967
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erelid Nederlands-Zuidafrikaanse Werkgemeenschap, vanaf 1963
Opleiding
voortgezet onderwijs
- vijfjarige h.b.s., "Kleinseminarie" te Rolduc, van 1911 tot 1916
- staatsexamen h.b.s.-b, 1927
hoger beroepsonderwijs
- officiersopleiding KIM (Koninklijk Instituut voor de Marine) te Willemsoord (Den Helder), vanaf 1916
Activiteiten
als parlementariër
- Was defensie-woordvoerder van de KVP-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met Koninkrijkszaken, civiele verdediging, ruimtevaart en buitenlandse zaken.
- Stelde in 1965 met Meulink (ARP) en Van Dis (SGP) vragen over de financiële steun van Nederland aan het Zuid-Afrikaanse verzet tegen de apartheidspolitiek en stemde in 1966 als enige van zijn fractie tegen het begrotingsartikel hierover.
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1962 met Van Rijckevorsel en Welter tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsontwerp Goedkeuring Overeenkomst inzake Westelijk Nieuw-Guinea stemde
- Behoorde in 1963 tot de 18 leden van zijn fractie die vóór een motie-Van Someren-Downer over de komst van een commercieel tweede tv-net stemden
- Behoorde in 1966 met Fiévez, Weijters, mevr. Kok en Zwanikken tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Beernink stemde waarin teleurstelling werd uitgesproken over de door minister Smallenbroek gevolgde procedure bij het ontslag van de Amsterdamse hoofdcommissaris Van der Molen
- Behoorde in 1967 tot de 17 leden van zijn fractie die tegen artikel 22 (exclusief publicatierecht programmagegevens voor omroepverenigingen) van de ontwerp-Omroepwet stemden
- Stemde in 1967 als enige van zijn fractie tegen de ontwerp-Omroepwet
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Wist in 1950 door met ontslag te dreigen te voorkomen dat investeringen in leger en luchtmacht ten koste zouden gaan van opbouw van de marinevloot
- Stelde in 1950/1951 een vlootplan op, waarbij efficiënte organisatie en noodzakelijke besparingen voorop stonden. Het bestond onder meer uit de bouw van een vliegkampschip, twee kruisers, twaalf jagers en acht onderzeeboten.
Wetenswaardigheden
algemeen
- Werd pas na zijn benoeming tot staatssecretaris lid van de KVP
- Was in december 1963 medeondertekenaar van een verzoekschrift aan de regering om overleg met de regering van 'het broedervolk' in Zuid-Afrika te gaan voeren om de vriendschapsbanden te verstevigen
- Behoorde tot de rechtervleugel van de KVP. Keerde zich in 1965 tegen de komst van het kabinet-Cals.
uit de privésfeer
- Studeerde in 1919 aan het K.I.M. tegelijk af met J.J.A. Schagen van Leeuwen
- Werkte 12 jaar bij de onderzeedienst, 4 jaar bij de torpedodienst en 4 jaar bij de Marine-staf te Batavia
- Werd (later) gehinderd door doofheid, die mede het gevolg was van ontberingen tijdens zijn Japanse gevangenschap
- Zijn moeder overleed in 1914; zijn vader hertrouwde in november 1915
- Had een buitenechtelijke zoon
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"De admiraal"
woonplaats(en)/adres(sen)
- Roermond (jeugdjaren)
- Voorburg, Vijverhof 19, omstreeks 1955 (nog in 1960)
- 's-Gravenhage, Laan van Clingendael 124, omstreeks 1964 (nog in 1967)
ridderorden
- Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, met de zwaarden, 31 augustus 1937
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
- Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 9 juni 1959
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- J.W.L. Brouwer, "Miljarden voor defensie?", in: P.F. Maas en J.M.M.J. Clerx (eds.), "Het kabinet-Drees-Van Schaik 1948-1951", band C, 231-233
- J.W.L. Brouwer, "'De stem van de marine in de ministerraad. Schout-bij-nacht H.C.W. Moorman als staatssecretaris van Marine in het kabinet Drees-Van Schaik, 1949-1951", in: "Politieke Opstellen 9" (1989)
- J.W.L. Brouwer, "Moorman, Henricus Cornelis Willem (1899-1971)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 341
- Wie is dat? 1956
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te 's-Gravenhage, 19 september 1928 (huwelijk ontbonden 10 november 1928)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Voorburg, 4 januari 1929
echtgeno(o)t(e)/partner
J.C. Kuijpers, Johanna Catharina
2e echtgeno(o)t(e)/partner
A.J. Wijtenburg, Antoinette Josephina
kinderen
- 1 dochter (uit eerste huwelijk)
- 1 zoon en 1 dochter (uit tweede huwelijk)
vader
J.Th. Moorman, Johannes Theodorus
geboorteplaats en/of -datum
Den Helder, 28 december 1863
beroep vader
procuratiehouder
moeder
J.M.C. Weers, Johanna Margaretha Catharina
geboorteplaats en/of -datum
Den Helder, 28 juni 1865
stiefmoeder
J.W. Giesen, Johanna Wilhelmina
broers en zusters
2 broers en 1 zus
