ARP
functie(s) in de periode 1909-1939: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, burgemeester van Amsterdam
Personalia
voornamen (roepnaam)
Willem (Willem)
titulatuur en naam
Dr. W. de Vlugt Willem (Willem)
wijziging in naam en/of titulatuur
- W. de Vlugt, van 19 december 1872 tot 28 juni 1932
- Dr. W. de Vlugt, vanaf 28 juni 1932 (nadat aan hem door de Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam een eredoctoraat was verleend)
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 19 december 1872
overlijdensplaats en -datum
Aerdenhout (gem. Bloemendaal), 10 februari 1945
begraafplaats en -datum
herbegraven Nieuwe Oosterbegraafplaats te Amsterdam, 25 oktober 1945
levensbeschouwing
Gereformeerd
Partij/stroming
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)
Hoofdfuncties/beroepen
- medewerker assurantiekantoor
- kantoorbediende houthandel "H.E. van Gelder en Co." te Amsterdam
- mede-eigenaar aannemersbedrijf firma "De Vlugt en Domhof" te Amsterdam, van 1893 tot januari 1919 (oprichter)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 september 1909 tot 16 september 1913 (voor het kiesdistrict Amsterdam VIII)
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 7 september 1915 tot 20 juni 1921 (in 1915-1919 voor district IX)
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 4 juli 1916 tot 15 juni 1921 (in 1916-1919 voor het kiesdistrict Amsterdam III)
- wethouder (van publieke werken en handelsinrichtingen) van Amsterdam, van 18 september 1918 tot 20 juni 1921
- burgemeester van Amsterdam, van 20 juni 1921 tot 1 maart 1941 (benoemd bij K.B. van 14 juni 1921)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 juli 1922 tot 5 september 1939 (1922-1923 voor Noord-Holland)
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid hoofdbestuur Bond van anti-revolutionaire kiesverenigingen
Nevenfuncties
- lid bestuur Middelbare Technische School te Utrecht
- lid bestuur Vereniging Amstels Bouwkring
- lid Raad van Arbitrage Bouwbedrijf
- lid Rijks Woningraad
- voorzitter algemene vereniging van patroons in het bouwbedrijf
- secretaris Nederlandse Aannemersbond, tot januari 1919
- voorzitter Vereniging ter Bevordering van de Gereformeerde ziekenverpleging
- voorzitter Raad van Commissarissen Amsterdamsche Ballast Maatschappij, vanaf 1908
- lid Centraal College voor de Reclassering, vanaf januari 1911
- lid en vicevoorzitter Raad van Commissarissen N.V. dagblad en drukkerij "De Standaard", omstreeks 1920 tot 1923
- lid commissie inzake de Limburgse kalkindustrie, van oktober 1919 tot 1 april 1922
- lid Staatscommissie inzake het socialisatie-vraagstuk (Staatscommissie-Nolens), van 11 maart 1920 tot 2 april 1927
- lid en president College van Curatoren Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1921 tot 1941
- lid college van directeuren Vereeniging voor Hoger Onderwijs op Gereformeerde grondslag (Vrije Universiteit), van 1921 tot 1926
- lid Zuiderzeeraad, vanaf 1 oktober 1921 (nog in 1928)
- voorzitter Raad van Commissarissen N.V. dagblad en drukkerij "De Standaard", van 1923 tot 1945
- lid Raad van Commissarissen Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij, van 1924 tot 10 februari 1945
- voorzitter Amsterdamsch Comité van 10 augustus 1925, augustus 1925 (i.v.m. de stormramp in Borculo)
- lid en voorzitter Vlootcommissie, van 1 januari 1938 tot mei 1940
- lid Raad van Commissarissen rubber- en cultuurmaatschappijen
- lid Raad van Commissarissen hypotheekbank "Pharus"
- lid bestuur vereniging voor Christelijk voortgezet hoger- en middelbaar onderwijs te Amsterdam
- lid Raad van Commissarissen N.V. Nederlandsche Vliegtuigenfabriek "Fokker", omstreeks 1939
- lid diverse polderbesturen
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van maart 1923 tot juni 1923
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 juli 1926 tot 21 september 1926
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 september 1929 tot 18 maart 1930
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 september 1930 tot 16 december 1930
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 maart 1932 tot 22 juni 1932
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 september 1936 tot 16 december 1936
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1937 tot 22 december 1937
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 december 1938 tot 21 maart 1939
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
- erevoorzitter Koninklijke Liedertafel "Apollo"
- erevoorzitter tramzangkoor "Kunst en Broederschap"
- erelid Koninklijk Oudheidkundig Genootschap
- erelid Veiligheidsmuseum
- erevoorzitter Vereeniging tot veredeling van het volksvermaak te Amsterdam
- erevoorzitter vereniging Amsterdamsche belangen
- erevoorzitter diverse liefdadigheidsverenigingen en verenigingen op het gebied van de gezondheidszorg
Opleiding
primair onderwijs
- Gereformeerde school aan de Plantage Doklaan
hoger beroepsonderwijs
- Kweekschool voor onderwijzers (slechts korte tijd)
eredoctoraten
- rechtsgeleerdheid, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 28 juni 1932
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer vooral over arbeidszaken, Rijksgebouwen en aangelegenheden betreffende de Rijksverzekeringsbank
- Voerde als Eerste Kamerlid weinig het woord, hoofdzakelijk over onderwerpen op het gebied van het binnenlands bestuur (gemeentefinanciën)
opvallend stemgedrag
- Stemde in 1927 vóór het (verworpen) wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België
- In 1928 stemden hij en De Veer als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over versterking van de positie van aandeelhouders
- Stemde in 1929 als enige van zijn fractie tegen het (verworpen) initiatiefwetsvoorstel-Van den Heuvel/Kortenhorst over steun aan de suikerindustrie
- Stemde in 1932 als enige van zijn fractie tegen een wetsvoorstel over verlaging van uitkeringen aan gemeenten en provincies, ten einde tot salarisverlaging van hun ambtenaren te komen
- Stemde in 1932 als enige van zijn fractie tegen wetsvoorstellen inzake korting op jaarwedden van de leden van de Raad van State en inzake korting op uitkeringen
Wetenswaardigheden
algemeen
- Als burgemeester speelde hij een belangrijke rol bij de komst van het nieuwe Olympische Stadion en bij het besluit om een bos aan te leggen tussen de Haarlemmermeerpolder en de Nieuwe Meer.
- Had nauwe bemoeienis met de verkoop in 1935 van het Amsterdamse stadhuis (Paleis op de Dam) aan het Rijk
- Werd in 1937 pas op 21 september beëdigd als Eerste Kamerlid
- Steunde in 1939 niet wethouder S.R. de Miranda (SDAP) toen die werd beschuldigd van zwendel met erfpachtgronden. Hij koos de zijde van de directeur van de dienst Publieke Werken, W.A. de Graaf, met wie De Miranda een conflict had. De Miranda werd geheel vrijgepleit, maar leed psychisch zeer onder de affaire.
- Werd in 1941 als Duitse represaille voor de Februari-staking ontslagen als burgemeester, omdat hij weigerde de Joden de schuld te geven
- Stemde als president-commissaris van dagblad De Standaard in met de aanstelling van de NSB'er Max Blokzijl als redacteur en toezichthouder bij de krant. Verzette zich nadien, ondanks de Duitse invloed, tegen opheffing van De Standaard.
- Het kabinet was al in 1944 voornemens hem na de bevrijding niet te laten terugkeren als burgemeester
uit de privésfeer
- Als aannemer bouwde zijn firma onder meer warenhuis 'De Bijenkorf' op het Damrak
- In 1930 was er enige discussie, omdat een zoon van hem commissaris was geworden bij de Amsterdamse Ballast Maatschappij
- Had in tweede helft van de jaren dertig ontheffing van het voorschrift om als burgemeester in zijn gemeente te wonen en woonde in Aerdenhout
- Bevriend met Colijn
verkiezingen
- Versloeg in 1909 in het district Amsterdam VIII P. Nolting (vdb)
- Werd in 1913 na herstemming verslagen door A.B. Kleerekoper (sdap)
- Werd in 1915 bij een tussentijdse verkiezing in het district Amsterdam IX verslagen door J. van den Tempel (sdap)
- Versloeg in 1922 bij de verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Noord-Holland in de vierde stemmingsronde F.M. Wibaut (sdap) met 32 tegen 29 stemmen
- Werd in 1923, 1929, 1935 en 1937 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"Vader Willem" (bijnaam in Amsterdam)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, Kattenburgervoorstraat 5 (geboortehuis)
- Amsterdam, Linnaeusstraat
- Amsterdam, Alexanderkade
- Amsterdam, Roelof Hartstraat 130, omstreeks 1912
- Amsterdam, Joh. Vermeerplein 3, omstreeks 1915 (nog in 1923)
- Amsterdam, Herengracht 502, omstreeks 1928 (nog in 1939)
- Aerdenhout, van 1938 tot 10 februari 1945 (aanvankelijk zomerverblijf, vanaf 1941 woonhuis)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 augustus 1923
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 1 augustus 1928 (na de Olympische Spelen van Amsterdam)
- Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau, 31 juli 1929 (i.v.m. regeringsjubileum koningin)
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 juni 1932 (t.g.v. lustrum Gemeente Universiteit)
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- J.J. Hesseling, "Dr. Willem de Vlugt" (1949)
- M.G. Niessen, "Burgemeester De Vlugt. 'Vader Willem' honderd jaar geleden geboren", in: Ons Amsterdam, november 1972
- H.G.J. Kaal, "Het hoofd van de stad. Amsterdam en zijn burgemeester tijdens het interbellum" (2008)
- H.G.J. Kaal, "Willem de Vlugt (1872-1945). Een ondernemende burgemeester", in: P.E. Werkman en R. van der Woude (red.), "Wie in de politiek gaat, is weg? Protestantse politici en de christelijk-sociale beweging" (2009), 177-200
- Onze Afgevaardigden, 1909
- Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden in woord en beeld (1938)
- P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
archivalia
archief-dr. W. de Vlugt, Stadsarchief-Amsterdam (nr. 235)
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 4 juni 1896
echtgeno(o)t(e)/partner
C. Flentrop, Colina
kinderen
5 zoons en 1 dochter (een zoontje overleed op 8-jarige leeftijd; een tweede zoon verongelukte in 1935 met KLM-vliegtuig "De Leeuwerik")
vader
E. de Vlugt, Evert
geboorteplaats en/of -datum
Rotterdam, 23 juni 1838
beroep vader
scheepstimmerman op een Rijkswerf
moeder
A.E. Zeegers, Anna Elisabeth
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 2 oktober 1838
