Mr. Æ. baron Mackay
Bescheiden, zelfs wat schuchtere antirevolutionair politicus uit een Gelders adellijk geslacht van bestuurders. Was rechter in Zutphen en lange tijd Tweede Kamerlid (en een jaar voorzitter). Formeerde in 1888 het eerste confesssionele kabinet en gold als een bekwaam kabinetsleider. Wist als gelovig en overtuigd antirevolutionair steeds pragmatisch en diplomatiek te opereren en naar oplossingen te zoeken. Uit plichtsbesef verruilde hij in 1890 het ministerschap van Binnenlandse Zaken voor dat van Koloniën. Keerde na zijn ministerschap terug in de Tweede Kamer en was ten tijde van het kabinet-Kuyper opnieuw Tweede Kamervoorzitter. Hoewel hij in 1894 ten aanzien van het kiesrecht de zijde van Lohman koos, trad hij niet toe tot de CH-partij toe, maar bleef hij antirevolutionair. Sloot zijn loopbaan af als staatsraad.
antirevolutionair, onafhankelijk a.r., ARP
in de periode 1876-1909: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, minister, lid Raad van State
Contentssopgave van deze pagina:
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 2 May 1876 until 15 May 1877 (voor het kiesdistrict Amersfoort)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 15 June 1877 until 11 October 1884 (voor het kiesdistrict Amersfoort)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 17 November 1884 until 18 May 1886 (voor het kiesdistrict Amersfoort)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 14 July 1886 until 17 August 1887 (voor het kiesdistrict Utrecht)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 19 September 1887 until 27 March 1888 (voor het kiesdistrict Utrecht)
-
-minister van Binnenlandse Zaken, from 21 April 1888 until 25 February 1890 (benoemd per 20 april 1888)
-
-voorzitter van de ministerraad, from 22 April 1888 until 21 August 1891 (formeel tijdelijk)
-
-minister van Koloniën, from 25 February 1890 until 21 August 1891 (benoemd bij K.B. van 17 februari 1890)
-
-ambteloos, from 21 August 1891 until 18 May 1892
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 18 May 1892 until 20 March 1894 (voor het kiesdistrict Kampen)
-
-lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 16 May 1894 until 19 September 1905 (voor het kiesdistrict Kampen)
-
-voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, from 20 September 1901 until 19 September 1905
-
-ambteloos, from 19 September 1905 until 1 July 1907
-
-lid Raad van State, from 1 July 1907 until 13 November 1909 (benoemd bij K.B. van 6 juni 1907)
Formal job title
-
-minister van staat, from 19 August 1891 until 13 November 1909
cabinet formation
-
-kabinetsformateur, from 30 March 1888 until 18 April 1888
U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.
-
-ondervoorzitter Raad van Commissarissen NCS (Nederlandsche Centraal-Spoorwegmaatschappij), from 1908
-
-lid Raad van Commissarissen Stoomvaartmaatschappij "Zeeland", from 1908
Derived functions (2/20)
-
-voorzitter Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from 20 September 1901 until 19 September 1905
-
-voorzitter Commissie voor Huishoudelijke aangelegenheden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), from 20 September 1901 until 19 September 1905
U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.
-
-Sprak in de Tweede Kamer over uiteenlopende onderwerpen, zoals justitie, onderwijs, koloniën en kiesrecht
Dissenting voting behaviour (0/3)
In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.
Policy-making activities as minister
-
-Benoemde in 1888 jhr. P.J. van Swinderen (a.r.) tot Commissaris des Konings in Drenthe en A. baron Schimmelpenninck van der Oye (a.r.) tot Commissaris des Konings in Utrecht
-
-Beperkte zich als minister van Koloniën tot administratief beheer en kwam niet met ingrijpende wetgeving
Legislative activities as minister
-
-Bracht in 1889 een wet tot gedeeltelijke wijziging van de Lager-Onderwijswet van 1878 tot stand, waardoor de positie van het bijzonder onderwijs werd verbeterd. Bijzondere lagere scholen konden subsidie krijgen volgens dezelfde maatstaven als openbare scholen. Er kwam een verplichte schoolgeldheffing voor gemeentescholen, waardoor bijzondere scholen een betere concurrentiepositie kregen ten opzichte van openbare scholen. Ook voor bijzondere kweekscholen kwam er subsidie.
-
-Bracht in 1891 een wetje (Stb. 125) tot stand, waardoor er, zolang er een regerend vorstin is, in alle wettelijk vastgestelde formulieren, ambtstitels en benamingen waarin het woord 'Koning' voorkomt, in plaats daarvan het woord 'Koningin' moet worden gebezigd.
-
-Maakte na 1894 geen deel uit van de officiële A.R.-Kamerclub
-
-Adviseerde in 1901 - daartoe uitgenodigd - de koningin om Kuyper met de kabinetsformatie te belasten. Zag zelf vanwege de gezondheid van zijn echtgenote af van een formatieopdracht of van een ministerschap. Verbleef om die reden in de zomer van 1901 ook geregeld in kuuroord Teplitz (Teplice).
-
-Werd op 18 september 1901 als eerste kandidaat op de voordracht voor het Tweede Kamervoorzitterschap geplaatst. Hij kreeg 81 van de 91 stemmen.
Private life
-
-Zijn zoon was getrouwd met een dochter van A. baron van Dedem, Tweede Kamerlid
-
-Zijn vader was burgemeester van Wisch (1834-1838) en lid van Gedeputeerde Staten van Gelderland (1842-1846)
Anecdotes and citations
-
-Antwoordde, voorafgaand aan de verkiezingen van 1901, op de vraag van De Savornin Lohman of hij beschikbaar was als minister-president: "ik aan het hoofd, gij en Kuyper onder mij, het zou zijn Mercurius die de raad van goden presideert".
Campaign trail (3/12)
-
-Versloeg in 1894 H. Goeman Borgesius (ul)
-
-Versloeg in 1897 B. Cuperus (lib.)
-
-Versloeg in 1901 F.O. van der Dussen (lib.)
Non-acceptance of political functions
-
-formateur, April 1886 (geweigerd)
-
-minister van Binnenlandse Zaken, July 1901 (geweigerd)
-
-lid Eerste Kamer, November 1905 (gekozen door de Staten van Gelderland, maar niet aangenomen)
Titles of nobility
-
-baron, 17 March 1858
U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.
-
-F. Netscher, "In en om de Tweede Kamer. Parlementaire portretten en schetsen" (1889)
-
-Mr. Antonio, "Baron Mackay als praeses", Parlementaire Portretten, Nieuwe Reeks, De Telegraaf, november 1902
-
-A.F. de Savornin Lohman, "Levensbericht van Mr. Æneas baron Mackay", Levensberichten der afgestorven medeleden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde (Leiden 1911) 105-126
-
-Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel V, 334
-
-W.F. de Gaay Fortman, "Mr. Æneas baron Mackay: de eerste antirevolutionaire minister-president, in: C. Bremmer (red.), "Personen en momenten uit de geschiedenis van de Anti-Revolutionaire Partij (Franeker 1980) 35-41
-
-Onze Afgevaardigden, 1897 en 1901
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
Speciaal voor de verkiezingen voor de Tweede Kamer zijn de biografieën van alle kansrijke (volgens de peilingen) kandidaten in uitgebreide vorm raadpleegbaar op parlement.com.
Voor de overige ruim 5000 biografieën geldt het volgende:
In het digitale biografisch archief van de Stichting PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, parlementaire activiteiten, opleiding en wetenswaardigheden. Voorlopig is het beschikbaar stellen van uitgebreide biografieën, en/of daarop gebaseerde statistische gegevens, opgeschort. Wilt u een uitgebreide biografie inzien? Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.